Enpatia harremanetarako trebetasuna da eta, hain zuzen ere, harremanak hobetzeko, harremanak estutzeko eta bihotzak hurbiltzeko balio du. Gainera, oso baliagarria da sufrimendu modernoaren zati handi bat prebenitzeko: pertsona askorengan ezarri den hutsune eta bakardade sentsazioa. Gaitasun horrek erakusten digu gurea baino perspektiba gehiago daudela eta pertsona bakoitzak bere historian gertatutako guztiaren arabera begiratzen diola munduari eta zuhurrago egiten gaitu besteak epaitzeko orduan.

Lotura emozionalera bideratutako garun sozial batekin gatoz mundura, ispilu-neuronek zuzendutako prozesu enpatiko horietarako biologikoki prest. Hala ere, jatorrizko dohain horiek gaizki erabiltzen dituztenak ugari dira, norberaren interesean eta norberekoikerian bakarrik zentratzeko. Egia da, hori bai, ia beti, modu espontaneoan jokatzen dugula bestearen ongizatea bilatzeko, baita besteen eta norberaren ondoeza arintzeko ere. Era berean, bestea gure laguntzarekin hobeto sentitzen dela egiaztatzean, guk ere enpatizatu egiten dugu haren ongizatearekin. Hau da, emozioen atzeraelikadura oso handia sortzen da.

Berekoikeria eta altruismoa gizakia berdin definitzen duten adierazpenak dira. Aldaketa eta ziurgabetasun garaietan, altruismoa da balio handiena eta denok aplikatu beharko genukeena. Hala ere, horrelako zerbait besteen errealitateetan murgiltzeko gai garenean bakarrik gertatzen da. Besteari bihotzetik begiratzea, eta ez mesfidantzatik, funtsezkoa da gizarte kohesionatuago, errespetuzkoago eta adeitsuago bati forma emateko. Ez da gauza bera inoren mina edo beharrak sentitzea eta ulertzea, eta baliagarri izatea erabakitzea. Sentitzearen eta jardutearen artean amildegi handia dago, eta denak ez dira ausartzen zubiak sortzera, guztion onerako energia eta baliabideak mobilizatzera.

Aurrerapen teknologikoei esker, gero eta zabalagoa da elkarreragina. Komunikazio-kanal zabalagoak izanik, baina informazio gutxiagorekin, enpatia zailagoa bihurtzen da. Pentsa ezazu, adibidez, zein zaila izan daitekeen testu mezuen bidez komunikatzen zaren pertsona batekin enpatikoa izatea, eta zein erraza izan daitekeen aurrez aurre komunikatzen zaren norbaitekin lortzea.

Azken finean, enpatiaren benetako helburua argia da: taldearen biziraupena eta ongizatea bultzatzea, bestearen emozioekin konektatuta, bestearen ongia sustatzeko gaitasuna duen jokabidea sortuz. Hain sinplea, baina hain zaila batzuetan. Batzen diren eta baztertzen ez diren pertsonak nahi ditugu; konponbideak sortzera bideratutako bihotzak eta buruak behar ditugu, eta ez jarrera pasiboan egotera bideratutakoak, besteek zer egiten duten gaizki ikustera mugatzeko. Enpatia emozionala baliagarria da, bestearen errealitatea sentitzeko aukera ematen digu, baina enpatia kognitiboa ere landu behar dugu, benetako beharrak ulertzen dituena, emoziotik haratago doana eta jarduteko, konponbideak sortzeko pausoa ematen duena.

Bestalde, benetako enpatia duten pertsonek gizarte-konpromisoan sinesten dute. Biziraupena ez delako negozio bat, eta ez duelako politikez, interesez edo norberekoikeriaz ulertu behar. Bizirik irautea ez da gure bihotzak punpatzen uztea bakarrik, duintasuna eta errespetua izatea ere bada, baloratu, aske eta guztiok baliotsu garen osotasunaren zati sentitzea. •

saioaaginako@gmail.com