Lextarreko Kürütxe Xuria Zuberoako memoria historikoaren parte da. 1661eko azaroaren 8an Bernard Goienetxe Matalaz apaiza exekutatu zuten, zuberotarrek Frantziako erregearen aurka egindako altxamenduaren liderra. Hil ondoren, Frantziako agintariek agindu zuten bere burua leku horretan jendaurrean erakusteko, altxamendua itzali ondoren abisu moduan. Denboraren poderioz, Kürütxe Xuria Zuberoako herri oroimenaren eta erresistentziaren sinbolo gogoratuenetako bat bihurtu zen. Enklabe horrek, mende batzuk lehenago, balio politiko eta sinboliko handia zuen. Han zegoen Lextarreko eltzaur zaharra, eta haren azpian biltzen zen tokiko gortea, justizia emateko eta komunitateko gaiak aztertzeko. Mendeetan zehar, zuhaitz hura Zuberoako antzinako askatasunen ikurretako bat izan zen. Lextarreko Kürütxe Xuria agertzen den argazkiaren egilea Paul Lancrenon (1857-1922) militar, bidaiari eta argazkilari amateurra izan zen. Europa, Errusia, Kaukaso eta Alpeak zeharkatu zituen, espedizioetan milaka argazki eginez. Mendia eta bizikleta-bidaiak maite zituen, eta esplorazioa, dokumentazioa eta argazkia uztartu zituen, komunikazioak modernizatu eta trenbideek gora egin zuten garaian. 1906an eta 1908an Ipar Euskal Herritik igaro zeneko irudi gutxi geratu dira gaur egun, artikulu honek erakusten duen Lextarren hartutakoa horietako bat. Lancrenonen argazkiak begirada dokumentalagatik eta eraldaketa handien aurreko Europaren paisaiak, arkitekturak eta eguneroko eszenak erakusteagatik nabarmentzen dira.