GAUR8

150 urte bete dira Mileva Marić matematikaria jaio zenetik

1875eko abenduaren 19an, gaur 150 urte, jaio zen Mileva Marić serbiar matematikaria. Albert Einsteinen lehenengo emaztea eta laguntzailea izan zen eta, 80ko hamarkadatik, zalantzan dago Einsteini egotzitako aurkikuntzetan bere partaidetza-maila. Itzaletan gelditu zen zientzialaria izan zen Marić.

Mileva Marić, itzaletan gelditu zen emakume zientzialaria.
Mileva Marić, itzaletan gelditu zen emakume zientzialaria. (WIKIPEDIA COMMONS)

Mileva Marić (1875eko abenduaren 19a - Zürich, 1948ko abuztuaren 4a) serbiar matematikaria Albert Einsteinen lehenengo emaztea eta laguntzailea izan zen. Zuricheko Institutu Politeknikoan ezagutu ziren elkar 1896an matematika eta fisika ikasketak egiten ari zirela. 

Harreman estu bat garatu zuten eta 1903an ezkondu ziren, tartean alaba bat eta ostean bi seme ekarriz. Maric-en karrera zientifikoa, maila formalean behintzat, 1900ean eten zen, doktoregora sartzeko azken azterketa gainditzea lortu ez zuenean. Haurdun geratu zen ezkontzatik kanpo, horrek garaian suposatzen zuenarekin.

Urte batzuk geroago Einstein mundu osoan ospetsu egin zuten hiru artikuluak argitaratuko ziren. «Duela gutxi amaitu dugu nire senarra eta biok mundu osoan ospetsu egingo den lan garrantzitsu bat», idatzi zion Mileva Maricek lagun bati. Albert Einstein XX. mendeko zientzialaririk ezagunena egin zuten artikuluak argitaratu aurretik bidali zizkion hitzok.

Esaldi hauek eta, 80ko hamarkadan aurkitutako beste gutun batzuk, non fisikariak emazteari bidalitako gutunetan «gure lana» edo «gure ikerketa» aipatzen baitzuen, zientzialarien komunitatean polemika sortu zuen, Einsteinen lan haietan Mileva Marić-ek jokatu zuen papera garrantzitsua zela oharturik. 

1912an bukatu zuten harremana eta 1915an dibortziatu ziren.