Gaur ere, urtero legez, Bilboko Guggenheimen ondoko ‘Ohoragarrien Atearen’ eskulturaren ondoan, omenaldia egingo diote Ramon Rubiali (Erandio, 1906ko urriaren 28a - Bilbo, 1999ko maiatzaren 24a). Aita, Jose Rubial, Nocedakoa zen jatorriz, Leongo El Bierzo eskualdeko herri batekoa, eta 8 urterekin, 1880an, iritsi zen Euskal Herrira. Zorrotzan jarri zen bizitzen eta galdaragile-lanbidea ikasi zuen. Bere ama, Leonor Cavia, bi urterekin iritsi zen gurasoekin Santandertik Erandiora. Oso gaztetatik lisatzaile-lanetan aritu zen.

Ramonek txikitatik arnastu zuen Bizkaiko sozialismoa. Sozialista izateak esan nahi zuenaren eredutzat zituen gurasoak: «Etxeko giroa ikusi eta, inolako inposiziorik gabe, sozialista izatera iritsi naiz. Etxean inoiz ez genuen sozialismoaz hitz egin. Hala ere, nire familia beti izan zen erreferente bat niretzat, eta erreferente hori kopiatzen joaten bazara, jendearentzat ispilu bihurtzen zara. Agian horregatik izan nintzen hasiera-hasieratik lider moduko bat nire adinekoen artean», irakur daiteke Ramon Rubial Fundazioaren webgunean.

Rubial familiak gure langile-mugimenduaren historian benetan epikoa izan zen garaia bizi izan zuen; ordukoak dira lehenengo elkarteak, industriako lehenengo lanuzteak eta greba handiak. Hasiera haietako Bizkaiko sozialismoa sortzen lagundu zuten. Josek, aitak, garai nahasiak bizi izan zituen. Bilboko ezkerraldeko lantegi batean egiten zuen lan, bertan piztu zitzaion langile-kontzientzia eta Alderdi Sozialistan afiliatu zen. 

Semeak bide berbera jarraitu zuen. Metalurgian langile, Ramon 1937an espetxeratu zuten, 31 urte zituela. Egun horretatik aurrera, ia hurrengo 20 urteetan, espetxez espetxe ibili zen estatuko geografian barrena. Inoiz ez zuen askorik hitz egin espetxeko bere esperientziaz.

Klandestinitatean PSOE sustatu zuen eta, Franco hil ostean, 1976ko abendutik PSOEren presidente (1976-1999) eta senatari izan zen eta Eusko Kontseilu Nagusiko Lehendakaria izan zen (1978-1979), Agirre lehendakariaren garaitik hemen legezko erakunde garrantzitsuena izan zenaren lehendakari izan zen Ramon Rubial.