GAUR8

Kopernikoren ‘De revolutionibus orbium coelestium’ liburua debekatu zuen Eliza katolikoak

Duela 410 urte, Eliza katolikoak Nikolas Kopernikoren ‘De revolutionibus orbium coelestium’ liburua debekatu eta ‘Index librorum prohibitorum’-era gehitu zuen. Ez zion askorako balio izan. Astronomoak mendeetako sinesmenak desafiatu zituen, izan ere, Lurra unibertsoaren erdigunetik lekualdatu zuen.

‘De revolutionibus orbium coelestium’-en kopia bat.
‘De revolutionibus orbium coelestium’-en kopia bat. (Library of Université de Liège | WIKIPEDIA COMMONS)

Nikolas Kopernikoren jaiotza (Toruń, lehengo Prusia eta gaurko Polonia, 1473ko otsailaren 19a-Frombork 1543ko maiatzaren 24a) oharkabean igaro zen, baina garrantzi handia izan zuen Errenazimentuko astronomo honek gizakiok kosmosean gure burua kokatzeko dugun modua betiko aldatuko zuelako.

Krakovian trebatu ondoren, Koperniko Italiara joan zen, eta han matematika, medikuntza eta zuzenbide kanonikoa ikasi zituen astronomian buru-belarri sartu aurretik. Gauez, astroen mugimendua pazientziaz behatu zuen, eta haien ibilbideak zehaztasunez erregistratu zituen. 

Eta Kopernikok astronomia irauli zuen, Lurra Eguzkiaren inguruan biraka dabilela proposatu zuelako ‘De revolutionibus orbium coelestium’ (gorpu zerutarren translazioaz) bere oinarrizko liburuan. Bertan Ptolomeoren teoria geozentrikoaren ordezko bat proposatu zuen, haren ustez xinpleagoa eta zuzenagoa zena. Hasiera batean kalkulu matematikoak garatu eta gerora ondorio filosofiko handiak ekarriko dituen teoria heliozentrikoa aurkeztu zuen.

Hainbat hamarkadatan bere ideiak pazientziaz eta ia ezkutuan garatu zituen Kopernikok. 1506an hasia eta 1531n amaitua, astronomoa hil zen urtean argitaratu zen, 1543an, ‘De revolutionibus orbium coelestium’. Paulo III.a aita santuari eskaini zion, eta Eliza katolikoak 1616ko martxoaren 5ean debekatu eta ‘Index librorum prohibitorum’ zerrendan sartu zuen.

Mende batzuk geroago, Sigmund Freud psikoanalistak aurkikuntza hau gizateriaren lehen «zauri nartzisista handia» bezala deskribatuko zuen.