Juantxo Egaña
Argazkilaria

Ablitaseko neskatoak, XX. mende hasieran

(AQUILINO GARCIA DEAN. IRUÑEKO UDAL ARTXIBOA)

XX. mendearen hasieran, Ablitas Nafarroako Erriberako herrian nekazaritza eta abeltzaintza ziren nagusi. Zerealak, mahatsondoak eta olibondoak landatzea zen bertako biztanleen jardueraren zati handi bat, baita ganadua haztea eta bertako baliabide naturalak aprobetxatzea ere, hala nola igeltsuzko harrobia. Landa bizitzan oinarritutako gizartea zen, eta Elizak eragin handia zuen egunerokoan. 1910ean, Kontsolazioko Andre Mariaren ahizpek hartu zuten udal ospitalearen ardura, eta hezkuntzan ere jarduten zuten. Goiko irudiaren atzean Aquilino Garcia Dean argazkilari iruindarraren begirada dago. Kameraren aurrean, Kontsolazioko Andre Mariaren ikastetxeko ikasleek herabetasuna eta inozentzia nahasten dituzte. Emakumeen hezkuntza, batez ere, etxeko lanetan, moral katolikoan eta familia-bizitzarako prestakuntzan oinarritzen zen. Eliza ez zen erlijioa irakastera mugatzen: emakume batek zer pentsatu behar zuen, nola jokatu behar zuen eta gizartean zer leku izan behar zuen ezartzen ere laguntzen zuen. Moralaren eta ohitura onen diskurtsoaren azpian, autoritateari men egitean, uko egitean eta obedientzian oinarritutako hezkuntza transmititzen zen. Kulturarako, independentziarako eta berdintasunerako bideak ireki beharrean, hezkuntza eredu hark desberdintasunean oinarritutako gizarte egitura iraunarazten laguntzen zuen, non emakumeak bere etorkizunaz erabakitzeko aukera gutxi zituen.