Duela berrogei urte hil zen Simone de Beauvoir. Niretzat, ordea, ez da iraganeko figura bat, baizik eta oraindik irekita dagoen elkarrizketa bat. Batzuk historia bihurtu zaizkit; Beauvoirekin, ordea, oraindik solasean nago.

Denbora luzez, bere izena batez ere “Le Deuxième Sexe” (“Bigarren sexua”) liburuari lotuta egon da, XX. mendean emakumearen egoera ulertzeko modua aldatu zuena. Baina irakurle askorentzat, eraginik sakonena bere memoriekin etorri zen: “Mémoires d’une jeune fille rangée” (1958), “La Force de l’âge” (1960), “La Force des choses” (1963) eta “Tout compte fait” (1972). Banan-banan, gogo biziz irentsi nituen.

Zer bilatzen nuen? Orain garbi ikusten dut: emakume intelektual berri baten eredua. Liburu horiek irakurtzea, bizitzeko modu bat aurkitzea zen: irakurketaz, bidaiez, eztabaidez eta pentsamenduarekiko pasioz osatua.

Orrialde horietan beste proposamen berritzaile eta iraultzaile bat aurkezten zigun: bikotea bizitzeko modu askeago bat. Bere hitzetan, maitasun beharrezkoa eta maitasun kontingenteak bereiztea. Maitasun beharrezkoa Jean-Paul Sartrerekin zuen harremana zen, askatasunean eta adimen-lankidetzan oinarritua; kontingenteak, berriz, harreman horren inguruan egon zitezkeen, hura kolokan jarri gabe. Ideia horrek gazte asko liluratu zituen, maitasuna beste modu batean irudikatzeko aukera ematen zuelako.

Denborarekin, hil ondoren argitaratutako gutunek eta egunerokoek errealitate konplexuagoa erakutsi zuten: tentsioak, jelosiak eta gaur begirada kritikoarekin ikusten diren pasarteak. Haien saiakera ez zen hain harmonikoa izan. Nola izango zen, bada? Inoiz inork ez du ukatu oso zaila dela; batzuek, are gehiago, alferrikakoa izan zela, porrota. Niri ez dit balio betiko desio horiei barre egiteak, eta are gutxiago konformistengandik badatoz, inoiz arriskatzen ez direnengandik. Ideien eta bizitzaren arteko distantzia agerian geratzen da, baina saiakera bera estimagarria da.

Gaur Beauvoir gogoratzean, ez da soilik bere lana geratzen, baizik eta irudi bat: pentsamendua konpainia bihurtu zuten bi pertsonena. Irakurle askok hori bera amestu zuten: ez bakarrik maitasuna aurkitzea, baizik eta mundua elkarrekin pentsatzeko norbait aurkitzea.

Agian horregatik, berrogei urte igaro ondoren ere, Simone de Beauvoir gure artean dago: ez iraganeko figura gisa, baizik eta bizitza bat irudikatzeko gonbidapen gisa, non pentsatzea, idaztea eta hitz egitea bizitzeko modua diren. •