
Mary Two-Axe Earley, jaiotzez Mary Two-Axe, mohawk aktibista sutsua izan zen eta Quebec-eko Kahnawake erreserbako emakumeen eskubideen alde lan egin zuen. Estatusik gabeko gizon batekin ezkontzeagatik jatorrizko biztanle estatus legala galdu ondoren, Maryk Indigenen Legean aldaketak egitearen alde borrokatu zuen. Lege horrek genero-diskriminazioa sustatzen zuen eta Jatorrizko Nazioetako emakumeei erreserben bizitza politikoan eta kulturalean parte hartzeko eskubidea kentzen zien.
1967an, Two-Axe Earleyk Emakume Indigenen Eskubideak erakundea ezartzen lagundu zuen, eta txosten bat aurkeztu zion Royal Commission on the Status of Women erakundeari. 1974an, Quebeceko Emakume Natiboen Elkartea sortu zuen, eta hurrengo urtean arreta nazionala eta nazioartekoa jaso zuen Mexikoko Emakumearen Nazioarteko Urteko konferentzian, Kontseiluak Kahnawaketik formalki kanporatzeko egindako saiakeren aurka publikoki borrokatu zuenean.
1985eko ekainaren 28an, Kanadako Parlamentuak Indigenen Legea zuzentzeko C-31 Lege-proiektua onartu zuen, Legearen jatorrizko genero-diskriminazioa ezabatuz eta birgizarteratze-prozesu berri bat sortuz, Jatorrizko Nazioetako emakumeek indiar izaera berreskura zezaten. Two-Axe Earley bere estatusa berreskuratu zuen lehen emakumea izan zen, eta Jatorrizko Nazioetako milaka emakumek eta haien ondorengoek Kanadako legearen pean galdutako nortasun legal eta kulturala berreskuratzeko aukera bera izan zuten. NFBk berdintasunaren aldeko borrokari buruzko filma estreinatu zuen, "Mary Two-Axe Earley: I Am Indian Again", 2021ean.
Mary Two-Axe Earley 1996ko abuztuaren 21ean hil zen Kahnawake erreserban, gaur 30 urte.

Maratoian bi ordutik jaistea lortu dute, baina lasterketa ez da hor amaitzen
Nor diren zahartu direnetik

«Lehen dena ziren enpresa ttikiak eta horien inguruan segitu dugu, bertako produktuekin»
Meteorito batek harrapa gaitzala
