Juantxo EGAÑA

Martxoaren 3a betiko jaso zuen argazkitan Luis Ziarrustak

(LUIS ZIARRUSTA)

Aurten berrogeita hamar urte betetzen dira 1976ko martxoaren 3tik, Euskal Herriko historia hurbileko egun tragikoenetako bat. Arratsaldeko bostetan, greba orokorraren erdian, milaka langile bildu ziren Gasteizko San Frantzisko elizan batzarra egiteko. Bost langile hil zituzten eta ehun baino gehiago zauritu, gehienak balaz, Espainiako Poliziak eliza hustean egindako tiroen ondorioz. Aurretik Eliza gaseztatu egin zuen Poliziak, langileak barruan zeudela. Jendea ihesi ateratzen hasi zenean, Poliziak modu indiskriminatuan tiro egin zien ihes egiten saiatu zirenei, baita kanpoan bildutakoei ere. Egun horretan bertan hil ziren Pedro Maria Martinez Ocio (27 urte) eta Francisco Aznar Clemente (17 urte). Romualdo Barroso Chaparro (19 urte) martxoaren 4an hil zen; Jose Castillo (32 urte), martxoaren 7an; eta Bienvenido Pereda (32 urte), apirilaren 5ean. Luis Ziarrusta 21 urteko argazkilari gasteiztarrak, “El Correo”-ko langileak, gure oroimenean grabatuta geratu diren irudiekin dokumentatu zuen egun beltz hura. Hiria blokeatuta zegoela, argazki-bobinak pertsonalki Bilbora eramatea erabaki zuen, bere Citroën 2CV autoan. Bi ordu eman zituen Gasteiztik ateratzeko, kearen, polizia-kargen eta barrikaden artean. Haietako batekin topo egitean, autoa segundo batzuetan gelditu zuen eta, barrutik, Nikon kamerarekin -24 mm eta Kodak Tri-X filmarekin-, egun horretako argazkirik ezagunenetako bat egin zuen. Erlojuaren kontrako lasterketa horri esker, “El Correo”-k martxoaren 4an argitaratu zituen gertaeren lehen irudiak. Hurrengo egunean, egilearen baimenik gabe, egunkariak Europa Pressi saldu zizkion argazkiak eta nazioarteko hedabideetan agertu ziren. Mende erdi geroago, Luis Ziarrustaren irudiak gure herriaren memoriaren parte dira: laguntzen digute Poliziaren indarkeriaren ondorioz hil zirenen oroitzapena bizirik mantentzen eta egun hartan sufritu zutenen oroitzapena bizirik mantentzen.