1895eko udan, “Bizkaitarra” astekarian argitaratutako artikulu bat iraingarria zela argudiatuta kereila bat jarri zuen Filomeno Soltura mediku bilbotarrak, eta, ondorioz, Sabino Arana Goiri zuzendaria Larrinagako kartzelan sartu zuten abuztuaren 28an. Presio judiziala areagotu egin zen irailaren 5ean, Engracio Aranzadik Baso Jaun ezizenarekin sinatutako testu berri bat agertu zenean. Bertan, Aranzadik gogor kritikatzen zuen udako turismoaren fenomenoa euskal kostaldean, udatiar ugari iristen zirela salatuz, aristokrazia eta Espainiako Gortea barne. Horrek argitalpena behin betiko ixtea, Euskeldun Batzokija zigilatzea eta ehun eta hamar bazkideak prozesatzea ekarri zuen. Atxiloketa saihesteko, Aranzadik Hendaian babestu behar izan zuen. Daniel de Irujo abokatuak bere gain hartu zuen defentsa, eta Arana Larrinagako espetxean egon zen 1896ko urtarrilaren 13ra arte. Egun horretan aske geratu zen, anaia Luisek bost mila pezetako fidantza ordaindu ondoren. Gertaera horrek Sabino Aranaren aurkako etengabeko jazarpen judiziala ekarri zuen, ordena publikoaren aurkako ustezko delituengatik. Urte batzuk geroago, 1899ko ekainaren 11n, Aranak honako hau idatzi zuen “El Correo Vasco” egunkarian: «El pueblo vasco ayer libre y feliz, hoy despojado de cuanto constituía su felicidad, es el que con más motivo debe pensar en su regeneración». («Euskal Herria, atzo libre eta zoriontsu, gaur egun zorionaz gabetua, birsorkuntzan gehien pentsatu behar duena da»). Irudian, Sabino Arana Larrinagako espetxean, bere lagun Mauricio Zorraquinek 1895eko irailean ateratako argazkian.